wyrok SN z dnia 1984.11.07 II CR 402/84 niepublikowany

Na gruncie dyspozycji art. 444 § 1 zd. 1 k.c. uchodzi za powszechnie przyjęte stanowisko, że do dochodzenia zwrotu kosztów wynikłych z uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia wyłącznie legitymowanym jest poszkodowany, chociażby koszty te zostały poniesione przez osobę trzecią.


Sąd Najwyższy Izba Cywilna i Administracyjna, po rozpoznaniu w dniu 7 listopada 1984 r. sprawy z powództwa Anny M. i Ireny M. przeciwko Państwowemu Zakładowi Ubezpieczeń - Inspektorat w O. i Gminnej Spółdzielni "Samopomoc Chłopska" w B. o odszkodowanie, na skutek rewizji pozwanej Gminnej Spółdzielni od wyroku Sądu Wojewódzkiego w W. z dnia 16 maja 1984 r.,

A) zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że

a) oddala powództwo Ireny M. (pkt II);

b) termin płatności odsetek od sumy zasądzonej na rzecz Anny M. ustala na dzień 11.V.1982 r. w stosunku do Państwowego Zakładu Ubezpieczeń i na dzień 26.V.1982 r. w stosunku do Spółdzielni (pkt I);

c) zarządza ściągnięcie na rzecz Skarbu Państwa od Zakładu i Spółdzielni kwoty 17.570 zł tytułem wpisu, od którego Anna M. była zwolniona, oraz od Ireny M. kwoty 5.420 zł tytułem nieuiszczonego wpisu; odstępuje od obciążenia Anny M. wpisem od oddalonej części powództwa (pkt V);

d) oddala wniosek Ireny M. o zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów procesu (pkt VI);

B) poza tym oddala rewizję; zasądza od Ireny M. na rzecz Spółdzielni kwotą 7.500 zł oraz od Spółdzielni na rzecz Anny M. kwotę 5.500 zł tytułem zwrotu kosztów procesu za instancję rewizyjną.

 

W dniu 4.IV.1981 r. Anna M., wówczas jeszcze niepełnoletnia, uległa wypadkowi drogowemu. Domagała się ona zasądzenia od Państwowego Zakładu Ubezpieczeń i od Gminnej Spółdzielni "Samopomoc Chłopska" na jej rzecz sumy 394.214 zł, w tym - m.in. kwot z tytułu zwrotu kosztów lepszego odżywiania, dojazdów do szpitala i opieki nad nią po wyjściu ze szpitala (s. 82). Następnie jednak doszło do "sprecyzowania" żądania w ten sposób, że powódką jest również matka Anny, mianowicie - Irena M., która domaga się zasądzenia na jej rzecz kwoty 84.000 zł tytułem zwrotu wspomnianych kosztów (s. 113).

Sąd Wojewódzki ustalił m.in., że kierowca będący pracownikiem pozwanej Spółdzielni garażował samochód tej Spółdzielni za jej zgodą w miejscu swego zamieszkania. W dniu wolnym od pracy, wspomniany kierowca użył samochodu Spółdzielni nie z jej polecenia, lecz dla celów własnych, jednakże bez zamiaru pozbawienia Spółdzielni, jako posiadacza samoistnego samochodu, władztwa nad tym samochodem. W czasie jazdy doszło do wypadku drogowego, o którego skutki chodzi w sprawie. W konsekwencji, Sąd Wojewódzki przyjął odpowiedzialność Zakładu Ubezpieczeń i Spółdzielni. W przytoczonym stanie rzeczy Sąd ten zasądził od obu pozwanych na rzecz Anny M. 270.296 zł z odsetkami od dnia 4.IV.1981 r. oraz na rzecz Ireny M. 71.000 zł z tytułu zwrotu kosztów lepszego odżywiania jej córki, dojazdów do szpitala i opieki nad córką po jej wyjściu ze szpitala. W części oddalił powództwo. Nakazał pozwanym uiścić Skarbowi Państwa 25.960 zł stanowiące opłatę sądową, od której powódki były zwolnione, przy czym nie obciążył ich opłatą od oddalonej części powództwa. Wreszcie - zasądził od pozwanych, m.in. na rzecz Ireny M., 3.312 zł z tytułu zwrotu kosztów procesu.

Od powołanego wyroku Spółdzielnia wniosła rewizję.

 

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Sąd Wojewódzki miał na względzie okoliczność, że kierowca będący pracownikiem Spółdzielni został uznany winnym umyślnego naruszenia zasad bezpieczeństwa w ruchu zwłaszcza przez to, że kierował samochodem Spółdzielni w stanie nietrzeźwym. Zgodnie z tym, Sąd Wojewódzki przyjął, że do wypadku drogowego doszło wyłącznie z winy kierowcy. Odpowiedź na zarzuty rewizji, w szczególności na jej zarzut podstawowy, mianowicie - że na tle dyspozycji art. 436 § 1 k.c. (w zw. z art. 435 § 1 zd. ostat. k.c.), wyrządzenie szkody wyłącznie z winy kierowcy uzasadnia brak odpowiedzialności Spółdzielni, znajduje się w sentencji i w uzasadnieniu uchwały Całej Izby Cywilnej z dnia 29.X.1960 r. (OSN 1961, poz. 61), która, jak to wyjaśniono w wyroku z dnia 4.II.1970 r. (OSNCP 1970, poz. 202), zachowała swą moc pod rządem przepisów Kodeksu cywilnego.

Przeto poglądy, prezentowane w rewizji jako sprzeczne z judykaturą utrwaloną już od dziesięcioleci, nie mogą odnieść skutku. Jednakże to co powiedziano, nie wystarcza do oddalenia rewizji, gdy sąd rewizyjny bierze z urzędu pod rozwagę naruszenie prawa materialnego (art. 381 § 1 k.p.c.), a w sytuacji przewidzianej w art. 384 k.p.c. może też z urzędu rozpoznać sprawę na rzecz współuczestnika, który nie zaskarżył wyroku.

W sprawie nie zachodzi potrzeba zajęcia stanowiska co do tego, czy odpowiedzialność Zakładu i Spółdzielni jest solidarna czy in solidum, również bowiem przy odpowiedzialności in solidum, obowiązki obu pozwanych są im wspólne w rozumieniu art. 72 § 1 pkt 1 k.p.c., a w takim wypadku, zgodnie z art. 384 k.p.c., sąd rewizyjny może z urzędu rozpoznać sprawą także na rzecz Zakładu, chociaż ten nie zaskarżył wyroku.

Otóż, co się tyczy prawa materialnego, to na gruncie dyspozycji art. 444 § 1 zd. 1 k.c. uchodzi za powszechnie przyjęte stanowisko, że do dochodzenia zwrotu kosztów wynikłych z uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia wyłącznie legitymowanym jest poszkodowany, chociażby koszty te zostały poniesione przez osobę trzecią (np. Kodeks cywilny z komentarzem, W-wa 1980, s. 426). W sprawie, uszkodzenia ciała doznała Anna M. i ona jest poszkodowaną. Toteż wyłącznie jej przysługiwała legitymacja do dochodzenia zwrotu kosztów lepszego odżywiania, dojazdów do szpitala i opieki nad nią po wyjściu ze szpitala, chociażby koszty te poniosła Irena M. W sytuacji gdy zasądzenie 71.000 zł z tytułu zwrotu kosztów, o których mowa, nastąpiło na rzecz Ireny M., wyrok w części zasądzającej na jej rzecz tę sumę ulega zmianie, a powództwo - w stosunku do obu pozwanych - oddaleniu (art. 390 § 1 k.p.c.).

Ponadto - spełnienie świadczenia zależało od wezwania Zakładu i Spółdzielni do jego spełnienia (art. 455 k.c.), a obowiązek zapłaty odsetek powstaje dopiero w razie niespełnienia świadczenia w terminie (art. 481 § 1 k.c.). Nie było więc żadnej podstawy do przyjęcia, że termin płatności odsetek od 270.296 zł, zasądzonych na rzecz Anny M., biegnie już od dnia wypadku. Z akt sprawy wynika, że Zakład został wezwany do świadczenia w dniu 11.V.1982 r. (s. 17, akta Zakładu), a Spółdzielnia - w dniu 26.V.1982 r. (s. 7). Przeto i w tym zakresie musiało dojść do zmiany wyroku (art. 390 § 1 k.p.c.).

Następstwem tego, co przedstawiono, są dalsze korektury wyroku. W szczególności, wpis od 270.296 zł wynosi 17.570 zł. Irena M. nie uzyskała zwolnienia od kosztów sądowych, a wpis od dochodzonych przez nią 84.000 zł wyraża się kwotą 5.420 zł, przy czym wobec oddalenia jej powództwa nie mogło nastąpić zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów procesu. Wreszcie - w kosztach procesu za instancję rewizyjną, których zwrot został zasądzony od Ireny M. na rzecz Spółdzielni, mieści się zwrot odpowiedniej części wpisu od rewizji uiszczonego przez Spółdzielnią.

Z przytoczonych względów orzeczono jak w sentencji (art. 390 § 1, art. 387 k.p.c.).

Administracja strony: EPC System - Outsorcing IT