wyrok SN z dnia 2002.12.12 II CKN 1018/00 niepublikowany

Wydatki na nabycie nowego samochodu ze specjalistycznym wyposażeniem należy zaliczyć do kosztów wymienionych w art. 444 § 1 k.c., gdy są one konieczne do kompensowania kalectwa osoby poszkodowanej.


Sąd Okręgowy w K., wyrokiem z dnia 20 kwietnia 1999 r., zasądził na rzecz powódki od pozwanej Spółki kwoty: 40 tys. zł tytułem zadośćuczynienia, 39.712 zł odszkodowania w tym: 24.108 zł z tytułu wydatków na nabycie samochodu dostosowanego do jej ograniczeń ruchowych, rentę po 1.796 zł miesięcznie oraz ustalił odpowiedzialność pozwanej za skutki wypadku mogące wystąpić w przyszłości. Oddalił powództwo w zakresie żądania naprawienia szkody spowodowanej przerwą w budowie domu w następstwie skutków wypadku. Rozstrzygnięcie to oparł na następujących ustaleniach.

W dniu 14 listopada 1993 r. doszło do wypadku drogowego, w którym zginęła teściowa powódki i jej mąż, prowadzący samochód "Opel Corsa", ona zaś doznała ciężkich obrażeń w postaci urazu klatki piersiowej ze stłuczeniem płuc i śródpiersia, złamania mostka, odmy płucnej prawostronnej, złamania miednicy i obu ud oraz stłuczenia pęcherza moczowego. Sprawca kolizji, kierujący samochodem "Pontiac", został prawomocnie skazany. Oba pojazdy były ubezpieczone w pozwanej Spółce od odpowiedzialności cywilnej. W ramach likwidacji szkody wypłaciła ona powódce kwotę 137.272,33 zł tytułem odszkodowania i zadośćuczynienia.

Sąd Apelacyjny w P., na skutek apelacji obu stron, zaskarżonym wyrokiem zmienił orzeczenie Sądu Okręgowego w ten sposób, że podwyższył zadośćuczynienie do 60 tys., odszkodowanie obejmujące wydatki na nabycie samochodu przystosowanego do potrzeb poszkodowanej obniżył z 24.108 zł do 7.358 zł i rentę do 1.600 zł. Oddalił apelację powódki w zakresie żądania naprawienia szkody spowodowanej wzrostem kosztów budowy domu. W motywach aprobował ustalenia Sądu pierwszej instancji, jednakże wyprowadził z nich odmienne wnioski. Uznał bowiem, że skoro możliwe jest zamontowanie dodatkowego wyposażenia w samochodzie powódki marki "Fiat Uno", to wydatek na nabycie "Renaulta Clio" , jako zbędny, nie podlega kompensacie. Podzielił natomiast stanowisko Sądu pierwszej instancji przyjmujące, że wzrost cen i usług budowlanych w czasie przestoju trwającego podczas choroby inwestora nie jest normalnym następstwem uszkodzenia ciała w rozumieniu art. 361 § 1 k.p.c.

W kasacji, opartej na podstawie wywiedzionej z art. 3931 pkt 1 k.p.c., powódka zarzuciła naruszenie przepisu art. 444 § 1 k.c. przez jego błędną wykładnię, polegającą na tym, że nabycie samochodu dostosowanego do jej ograniczeń ruchowych nie jest wydatkiem celowym podlegającym kompensacie w rozumieniu powołanego przepisu. Ponadto podniosła zarzut naruszenia art. 361 § 1 k.c. przez przyjęcie, że wzrost kosztów budowy domu na skutek dwuletniego przestoju nie jest normalnym następstwem uszkodzenia ciała.

W konkluzji wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku w części oddalającej powództwo i zasądzenie od pozwanej na jej rzecz kwot: 16.750 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 21 września 1998 r. do dnia zapłaty i 67.737 zł z odsetkami ustawowymi od dnia 1 stycznia 1996 r.

 

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

W sytuacji gdy skarżąca nie zarzuca, jak w przedmiotowej sprawie, naruszenia przepisów postępowania przez poczynienie wadliwych ustaleń, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, dla oceny trafności zarzutu naruszenia prawa materialnego, miarodajny jest stan faktyczny przyjęty za podstawę wydania zaskarżonego wyroku, który wiąże Sąd Najwyższy w postępowaniu kasacyjnym.

Zarzut naruszenia art. 444 § 1 k.c. zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z ugruntowanym w orzecznictwie poglądem odszkodowanie przewidziane w tym przepisie obejmuje wszelkie wydatki pozostające w związku z uszkodzeniem ciała lub rozstrojem zdrowia, jeżeli są konieczne i celowe (tak też Sąd Najwyższy w orzecz. z dnia 16 stycznia 1981 r., I CR 455/80, opubl. OSPiKA 1981, poz. 223). Wbrew stanowisku Sądu Apelacyjnego, z opinii biegłego z zakresu techniki samochodowej wynika, że samochód marki "Fiat Uno", który powódka wówczas posiadała, nie mógł być dostosowany do jej ograniczeń ruchowych, a najodpowiedniejszy był dla niej model "Renaulta Clio" z dodatkowym wyposażeniem w postaci automatycznej skrzyni biegów, ABS, regulacji ustawienia kierownicy i siedzenia kierowcy oraz wspomagania układu kierowniczego. Nie można zatem przyjąć, że poniesiona przez powódkę szkoda obejmuje jedynie koszty zamontowania wymienionych udogodnień w jej samochodzie - oszacowane na kwotę 9.650 zł, która stanowi różnicę między ceną "Renaulta Clio" w wersji podstawowej a ceną tegoż modelu z dodatkowym wyposażeniem. W konkluzji wydatki na nabycie nowego samochodu ze specjalistycznym wyposażeniem należy zaliczyć do kosztów wymienionych w art. 444 § 1 k.c., gdyż są one konieczne do kompensowania kalectwa osoby poszkodowanej, dlatego też zaskarżony wyrok należało w tym zakresie zmienić.

Uzasadniony okazał się również zarzut naruszenia art. 361 § 1 k.c. Zgodnie z utrwalonym w judykaturze poglądem, przy ocenie, czy istnieje normalny związek przyczynowy między szkodą a zdarzeniem, które ją spowodowało, trzeba brać pod uwagę całokształt okoliczności sprawy, doświadczenie życiowe i zasady nauki. Zachodzi on wówczas, gdy w danym układzie stosunków i warunków oraz w zwyczajnym biegu rzeczy szkoda jest typowym następstwem danego zdarzenia (tak też Sąd Najwyższy w orzecz. dnia 10 kwietnia 2000 r., V CKN 28/00, nie publ.). Nie wyłącza normalności następstwa zdarzenia okoliczność, że mimo identycznych jego warunków następstwo takie nie występuje albo jest statystycznie rzadkie. Natomiast anormalne, w rozumieniu powołanego przepisu, są następstwa czynu zbyt odległe albo spowodowane włączeniem się jeszcze nadzwyczajnego zbiegu okoliczności.

Przenosząc te rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że skarżąca bez dostatecznej podstawy kwestionuje pogląd Sądu Apelacyjnego o braku normalnego związku przyczynowego między wypadkiem a szkodą spowodowaną podwyżką cen materiałów budowlanych. Trafność tego poglądu znajduje potwierdzenie w orzecznictwie Sądu Najwyższego (por. wyr. z dnia 16 czerwca 1976 r., II CR 174/76, opubl. OSN 1977 r., Nr 4, poz. 72).

Nie można natomiast odmówić racji skarżącej, o ile kwestionuje pogląd Sądu Apelacyjnego o braku takiego związku między szkodą równą wartości pracy jej męża, którą świadczyłby przy budowie domu, prowadzonej systemem gospodarczym. Tak liczona szkoda jest bowiem normalnym następstwem śmierci jej męża w wypadku komunikacyjnym. W kwestii tej warto się odwołać do uchwały Sądu Najwyższego z dnia 6 kwietnia 1978 r., III CZP 19/78, (opubl. OSN 1978 r., Nr 12, poz. 219) wyjaśniającej, że w związku przyczynowym w rozumieniu art. 361 § 1 k.c. z wypadkiem komunikacyjnym, któremu uległ właściciel gospodarstwa rolnego, a wskutek którego nie może on osobiście uprawiać ziemi i prowadzić hodowli, pozostaje szkoda tego właściciela równa wartości (cenie) pracy, którą świadczyłby on w swoim gospodarstwie rolnym, gdyby nie uległ wypadkowi, pomniejszona o dochody, które może uzyskiwać po wypadku. Przytoczona przez Sąd Apelacyjny argumentacja, mająca wspierać przyjęte stanowisko, pomija ciężki stan zdrowia skarżącej w okresie leczenia, w którym nie można było wymagać, aby podejmowała ona decyzje o kontynuowaniu budowy oraz fragment jej zeznań, że oszczędności zgromadzone na budowę wydatkowała na leczenie i rehabilitację (K. 190 akt).

Omawiany związek przyczynowy zachodziłby także między szkodą wywołaną koniecznością dostosowania budowanego domu do potrzeb spowodowanych kalectwem powypadkowym powódki (np. podjazdy i poruszanie się wózkiem inwalidzkim po domu).

Skoro Sąd Apelacyjny wychodząc z odmiennych założeń uznał, że także w wymienionym zakresie brak jest związku przyczynowego i konsekwentnie nie poczynił ustaleń odnośnie wysokości szkody, zaskarżony wyrok w tej części należało uchylić.

Z tych przyczyn Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji (art. 39313 § 1, 39315 k.p.c.).

Administracja strony: EPC System - Outsorcing IT